Rodzic, który chce ustalić, czy dziecko musi uczestniczyć w zajęciach dotyczących zdrowia, dojrzewania i relacji, może dziś łatwo trafić na nieaktualne informacje o WDŻ. Przepisy zmieniły się od 1 września 2025 roku, a kolejna ważna zmiana zacznie obowiązywać 1 września 2026 roku. Poniżej porządkuję podstawy prawne, zasady rezygnacji, wymiar godzin oraz różnice między edukacją zdrowotną a nowymi zajęciami z edukacji zdrowotnej - zdrowia seksualnego.
Najważniejsze zasady zmieniają się wraz z rokiem szkolnym
- WDŻ zostało zastąpione edukacją zdrowotną od roku szkolnego 2025/2026.
- Do 31 sierpnia 2026 roku edukacja zdrowotna pozostaje zajęciem nieobowiązkowym.
- Od 1 września 2026 roku edukacja zdrowotna będzie co do zasady obowiązkowa.
- Treści dotyczące seksualności trafią do osobnych, nieobowiązkowych zajęć „edukacja zdrowotna - zdrowie seksualne”.
- Pisemna rezygnacja rodzica lub pełnoletniego ucznia dotyczy zajęć nieobowiązkowych.
- Zajęcia nie są oceniane i nie wpływają na promocję ani ukończenie szkoły.
Jakie rozporządzenie reguluje dziś te zajęcia
Gdy mówimy o rozporządzeniu dotyczącym wychowania do życia w rodzinie, trzeba rozdzielić przepisy historyczne od tych, które obowiązują w aktualnym roku szkolnym. Dawne zajęcia WDŻ regulowało rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z 12 sierpnia 1999 roku, którego tekst jednolity ogłoszono w 2023 roku.
Ten akt przewidywał zajęcia w klasach IV-VIII szkoły podstawowej oraz w określonych klasach szkół ponadpodstawowych. Ustalono wtedy między innymi 14 godzin w każdym roku szkolnym, w tym 5 godzin z podziałem na grupy dziewcząt i chłopców. Zajęcia nie podlegały ocenie, a rodzice mogli pisemnie zrezygnować z udziału dziecka.
Od 1 września 2025 roku wspomniane rozwiązanie zostało zastąpione przez edukację zdrowotną na podstawie rozporządzenia Ministra Edukacji z 7 kwietnia 2025 roku, opublikowanego w Dz.U. z 2025 roku pod pozycją 467. W roku szkolnym 2025/2026 nowy przedmiot jest nieobowiązkowy i realizowany w wymiarze jednej godziny tygodniowo przez cały rok szkolny.
| Okres | Nazwa zajęć | Status | Najważniejsza zasada |
|---|---|---|---|
| Do 31 sierpnia 2025 roku | Wychowanie do życia w rodzinie | Nieobowiązkowe | Rodzic lub pełnoletni uczeń mógł złożyć pisemną rezygnację |
| Rok szkolny 2025/2026 | Edukacja zdrowotna | Nieobowiązkowa | Rezygnacja z udziału wymaga formy pisemnej |
| Od 1 września 2026 roku | Edukacja zdrowotna | Obowiązkowa | Obejmuje głównie zdrowie fizyczne, psychiczne, społeczne i cyfrowe |
| Od 1 września 2026 roku | Edukacja zdrowotna - zdrowie seksualne | Nieobowiązkowa | Rodzic lub pełnoletni uczeń może pisemnie zrezygnować |
Rozporządzenie z 17 lipca 2026 roku, Dz.U. z 2026 roku pod pozycją 966, wejdzie w życie 1 września 2026 roku. To właśnie ono formalnie kończy dotychczasowy model edukacji zdrowotnej i oddziela treści ogólnozdrowotne od zagadnień dotyczących zdrowia seksualnego.
Co zmieni się od 1 września 2026 roku
Najważniejsza zmiana polega na tym, że edukacja zdrowotna przestanie być w całości zajęciem dobrowolnym. W szkołach podstawowych będzie realizowana obowiązkowo w klasach IV-VIII, po 1 godzinie tygodniowo w każdej klasie. W liceum, technikum i branżowej szkole I stopnia przewidziano łącznie 2 godziny w cyklu kształcenia.
Nie oznacza to jednak, że wszystkie treści związane z seksualnością będą obowiązkowe. Zostaną one wyodrębnione w zajęciach „edukacja zdrowotna - zdrowie seksualne”, które zachowają dobrowolny charakter.
| Typ szkoły | Edukacja zdrowotna | Edukacja zdrowotna - zdrowie seksualne |
|---|---|---|
| Szkoła podstawowa, klasy IV-VI | Obowiązkowo, 1 godzina tygodniowo | 1 godzina w roku szkolnym w każdej klasie |
| Szkoła podstawowa, klasy VII-VIII | Obowiązkowo, 1 godzina tygodniowo | 2 godziny w roku szkolnym w każdej klasie |
| Liceum, technikum, branżowa szkoła I stopnia | Obowiązkowo, 2 godziny w całym cyklu kształcenia | 3 godziny w roku szkolnym w dwóch wybranych klasach |
W szkole ponadpodstawowej dyrektor wybiera układ dwóch klas, w których odbędą się zajęcia nieobowiązkowe. Może to być klasa I i II, II i III albo I i III. Taki wybór powinien być jasno zakomunikowany uczniom i rodzicom, ponieważ wpływa na organizację całego roku szkolnego.
Wyjątek dotyczy uczniów z niepełnosprawnością intelektualną w stopniu umiarkowanym lub znacznym. Dla nich nie organizuje się osobnych zajęć z edukacji zdrowotnej - zdrowia seksualnego, a odpowiednie treści realizuje się w ramach obowiązkowych zajęć określonych w podstawie programowej.
Czy rodzic może wypisać dziecko z zajęć
Tak, ale od 1 września 2026 roku rezygnacja będzie dotyczyć wyłącznie zajęć nieobowiązkowych, czyli edukacji zdrowotnej - zdrowia seksualnego. Rodzic lub opiekun prawny składa dyrektorowi szkoły pisemną rezygnację z udziału ucznia. Uczeń pełnoletni składa takie oświadczenie samodzielnie.
Nie jest to to samo co zgoda na udział. W praktyce szkoła organizuje zajęcia, a osoba uprawniona informuje ją, że uczeń nie będzie uczestniczył. Przepisy nie wymagają uzasadnienia decyzji, dlatego wystarczy jednoznaczne oświadczenie zawierające dane ucznia, nazwę klasy, informację o rezygnacji, datę i podpis.
Przeczytaj również: Temperament dziecka czy wada? Jak mądrze reagować na zachowania
Przykładowa treść oświadczenia
„Oświadczam, że rezygnuję z udziału mojego dziecka [imię i nazwisko], ucznia klasy [oznaczenie klasy], w zajęciach edukacja zdrowotna - zdrowie seksualne w roku szkolnym 2026/2027. Data i podpis rodzica lub opiekuna prawnego”.
Nowe rozporządzenie nie wskazuje jednego ogólnopolskiego terminu składania rezygnacji. Szkoła powinna jednak przekazać rodzicom informacje o terminie zajęć i zasadach organizacyjnych odpowiednio wcześnie. Dla własnego bezpieczeństwa najlepiej złożyć dokument przed rozpoczęciem zajęć i zachować potwierdzenie jego przyjęcia.
W przypadku obowiązkowej edukacji zdrowotnej sama rezygnacja rodzica nie wywoła takiego skutku. To ważne rozróżnienie, bo wiele starszych wzorów oświadczeń nadal mówi ogólnie o „wypisaniu z WDŻ”, choć od roku szkolnego 2026/2027 ta nazwa nie opisuje już aktualnej organizacji zajęć.
Jak szkoła ma organizować zajęcia
Dyrektor szkoły ustala termin realizacji zajęć z edukacji zdrowotnej - zdrowia seksualnego. Zajęcia mogą być prowadzone w całym oddziale albo po podziale na mniejsze grupy. Rozporządzenie nie nakazuje, aby odbywały się wyłącznie na pierwszej lub ostatniej lekcji.
Najpóźniej miesiąc przed rozpoczęciem zajęć nauczyciel razem z wychowawcą powinien przeprowadzić co najmniej jedno spotkanie informacyjne z rodzicami uczniów niepełnoletnich, opiekunami prawnymi oraz uczniami pełnoletnimi. Podczas spotkania szkoła ma przedstawić cele, treści programu, podręczniki, materiały i środki dydaktyczne.
Za organizację spotkania odpowiada dyrektor, ale nie oznacza to, że rodzic musi zaakceptować program. Ma otrzymać informację pozwalającą podjąć świadomą decyzję o ewentualnej rezygnacji z zajęć nieobowiązkowych.
Podobne zasady dotyczą szkół niepublicznych. Muszą one zapewnić co najmniej taki wymiar zajęć, jaki przewidziano dla szkół publicznych. Warto więc sprawdzić statut szkoły i szkolny plan lekcji, ale dokumenty wewnętrzne nie mogą zastępować przepisów rozporządzenia ani rozszerzać obowiązku uczestnictwa w zajęciach dobrowolnych.
Jakie treści obejmuje nowy podział
Dotychczasowe WDŻ łączyło informacje o dojrzewaniu, rodzinie, relacjach, odpowiedzialnym rodzicielstwie i seksualności. Od 2026 roku te obszary zostaną rozdzielone, co ma znaczenie nie tylko organizacyjne, ale też praktyczne.
Obowiązkowa edukacja zdrowotna obejmie między innymi zdrowie fizyczne i psychiczne, relacje społeczne, aktywność fizyczną, odżywianie, bezpieczeństwo, higienę cyfrową i profilaktykę uzależnień. W szkole podstawowej pojawią się także treści dotyczące dojrzewania, a w szkołach ponadpodstawowych również informacje o systemie ochrony zdrowia.
Zajęcia nieobowiązkowe będą koncentrować się na wiedzy o życiu seksualnym człowieka, zasadach świadomego i odpowiedzialnego rodzicielstwa, wartości rodziny, życiu w fazie prenatalnej oraz metodach i środkach świadomej prokreacji. Zakres nadal powinien być dostosowany do wieku, rozwoju psychospołecznego i emocjonalnego uczniów.
Moim zdaniem największą praktyczną wartość ma tu jasne rozdzielenie dwóch spraw. Dziecko może mieć obowiązkową edukację dotyczącą zdrowia i bezpieczeństwa, a jednocześnie rodzic zachowuje możliwość rezygnacji z odrębnych zajęć poświęconych zdrowiu seksualnemu. Dzięki temu łatwiej ocenić konkretny program zamiast reagować na samą nazwę przedmiotu.
Jak sprawdzić, które zasady dotyczą konkretnego ucznia
W razie wątpliwości nie trzeba analizować całego systemu oświaty. Wystarczy ustalić cztery informacje.
- Rok szkolny, którego dotyczy sprawa. Zasady z 2025/2026 roku różnią się od tych obowiązujących od 1 września 2026 roku.
- Typ szkoły i klasa, ponieważ wymiar zajęć jest inny w podstawówce, liceum, technikum i szkole branżowej.
- Nazwa zajęć w komunikacie szkoły. „Edukacja zdrowotna” i „edukacja zdrowotna - zdrowie seksualne” to odrębne zajęcia o różnym statusie.
- Termin spotkania informacyjnego oraz sposób przekazania pisemnej rezygnacji, jeśli chodzi o zajęcia nieobowiązkowe.
Jeżeli szkoła używa wyłącznie określenia „WDŻ”, warto poprosić o doprecyzowanie, czy chodzi o nazwę potoczną, czy o zajęcia ujęte w planie jako edukacja zdrowotna - zdrowie seksualne. Sama nazwa w wiadomości dla rodziców nie rozstrzyga jeszcze o obowiązku uczestnictwa.
Najprostsza zasada jest taka: sprawdź nazwę zajęć, podstawę prawną i klasę ucznia, a dopiero potem składaj oświadczenie. W 2026 roku stare wzory dotyczące rezygnacji z WDŻ mogą być mylące, dlatego dokument powinien wskazywać dokładną nazwę zajęć obowiązującą w danej szkole.
Najważniejsze rozróżnienie przed rozpoczęciem nowego roku
W roku szkolnym 2026/2027 nie funkcjonuje już klasyczny model WDŻ znany z wcześniejszych lat. Jego miejsce zajmuje obowiązkowa edukacja zdrowotna oraz dobrowolna edukacja zdrowotna - zdrowie seksualne, a o rezygnacji można mówić tylko przy tym drugim rodzaju zajęć.
Dla rodzica najważniejsze są trzy dokumenty lub informacje: aktualne rozporządzenie, komunikat dyrektora oraz program przedstawiony podczas spotkania. Taki zestaw pozwala szybko ustalić, czy zajęcia są obowiązkowe, ile trwają i czy można z nich zrezygnować.
Przepisy będą jeszcze wpływać na szkolną praktykę, dlatego przed złożeniem oświadczenia dobrze sprawdzić informacje przekazane przez konkretną placówkę. To właśnie szkoła zna przyjęty termin zajęć, układ klas i sposób składania dokumentów, ale nie może zmienić ustawowego statusu zajęć.
